Vũ dương ninh

  -  
*

*
Viện phương đông

*

GS.NGND Vũ Dương Ninh

Đã nhiều tuần nay, cuộc tranh biện trên báo chí truyền thông ngày càng sôi sục xoay quanh vụ việc dạy Sử và học Sử. Lịch sử hào hùng dân tộc vn oai hùng là thế, phong phú và đa dạng là nỗ lực mà cớ sao học viên ngày ni lại chán học môn này. Có tương đối nhiều lý bởi vì để giải thích, tuy vậy dẫu sao cũng phải xem lại tự chương trình, sách giáo khoa đến cách thức giảng dạy cùng sức thu hút của các thày cô.

Bạn đang xem: Vũ dương ninh

tại chính giữa lúc đó, cuốn thơ của Hữu Đạt vô tình đến cùng với tôi như 1 cơ duyên - một ngôi trường ca lịch sử. Tôi tò mò đọc, rồi bị cuốn hút, rồi cân nhắc và không chớ được, phải cầm cây bút viết mấy dòng. Tôi không đủ can đảm lạm bàn về khía cạnh văn chương, cũng không nói không còn được sự cảm phục đến quá bất ngờ về sáng chế của “dáng thơ hình họa”. Là thầy giáo dạy dỗ Sử, chỉ xin ngỏ vài điều để nói cùng đồng nghiệp: đây chính là một kênh đưa lịch sử hào hùng vào bài xích giảng, không đông đảo về kiến thức mà còn cả phần nhiều cảm nghĩ đầy ý thơ, dễ có tác dụng xúc động tâm hồn trẻ, từ đó các em đã vừa yêu Sử, vừa mê Thơ.

*

Gói gọn mẩu truyện trong mười nghìn ngày, Hữu Đạt đã dành cả tập thơ phác họa lịch sử nước nhà hơn cha mươi năm từ tháng Tám mùa thu Cách mạng.

Trước đó:

"Đêm bầy tớ tối đen vầng trăng khuyết,

Vọng tiếng người xưa: Ai cứu nước non nhà?"

câu hỏi được đáp lại bởi những tấm gương Tôn Thất Thuyết thuộc Hịch buộc phải vương, cùng với Nguyễn Trung Trực phương Nam, Hoàng Hoa Thám phía Bắc, sau cùng đều ngập trong biển máu. Nhưng người việt nam ngàn năm quyết không chịu đựng sống hèn, Lại mang đến lúc hai cầm Phan đứng dậy. Bằng vài đường nét chấm phá, tác giả phân tích xu hướng cứu nước của hai cầm cố mà kết cục cũng chẳng thành. Giữa thời điểm đó, Đảng đang kip ra đời. Ví như sách giáo khoa buộc phải vất vả trình bày nội dung của Luận cương, thì ở đây, chỉ cần thoáng vài nét thơ Luận cưng cửng viết:

"Nước đề nghị thành độc lập,

Đất ngàn năm bắt buộc trả lại dân cày,

các công xưởng, hầm lò, bên máy,

công nhân thành người sở hữu dựng xây,

Đường lối mở toàn dân náo nức,

Cùng nuốm tay hòa hợp công nông".

Đầy đủ toàn thể mục tiêu cách mạng: tự do cho dân tộc, ruộng đất mang lại dân cày, bên máy cho những người thợ, khối hòa hợp công nông. Thiệt xúc tích, thật dễ thấm, học sinh nào mà chẳng nhớ!

từ bỏ đó, 15 năm đấu tranh với dấu vết của tỉnh nghệ an Xô viết, của nam Kỳ khởi nghĩa cùng tên tuổi phần lớn nhà chỉ huy Trần Phú, Minh Khai, đánh Hiệu, Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập… nhằm rồi:

"Dưới lán lá Tuyên quang một ông già tóc bạc,

Đã thư thả triệu hội nghị Diên Hồng.

trường đoản cú Tân trào, lệnh Tổng khởi nghĩa ban ra,

Đoàn nam giới tiến diệt đồn Phai Khắt,

Gió ngàn phương xanh non nắng Nà Ngần,

bên hát mập đã treo cờ Tổ quốc,

Vang rợp trời tiếng hát của Nhân dân,

Huế - thành phố sài gòn tháng ngày sôi sục,

Cờ đỏ tung bay trên mọi phố phường".

Cả một cuộc Tổng khởi nghĩa trường đoản cú chiến quần thể Việt Bắc đến tp. Hà nội Hà Nội, lan tỏa vào Huế và sài gòn được gói gọn chưa đầy nửa trang thơ với phần nhiều địa danh làm thế nào quên được.

"Thế là Tám mươi năm sống trong đời nô lệ,

Dân lầm than, trang sử cũng black bầm.

Để đến lúc này Trời thu rộng ba Đình lan sáng,

bác bỏ đọc Tuyên ngôn thân muôn triệu vnd bào,

Khai sinh nước việt nam từ bàn tay đế quốc,

chung tay thề: Sẽ thư hùng cùng nhau,

Dẫu bắt buộc đốt cả hàng Trường Sơn,

Quyết giữ nền độc lập,

Cho hiện giờ và cho mai sau".

cùng với khúc thơ này, chắc chắn là học sinh sẽ lưu lại Lời thề Độc lập: “Nước việt nam có quyền hưởng thoải mái và độc lập, và sự thực sẽ thành một nước tự do thoải mái và độc lập. Toàn cục dân nước ta quyết trung tâm đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của nả để cầm lại quyền thoải mái và tự do ấy” (Tuyên ngôn Độc lập).

bố mươi năm cuộc đao binh cứu nước, khơi nguồn từ tháng 9 tối 23, bố tuần lễ sau ngày Độc lập:

"Nam bộ đã bước đầu vang tiếng súng,

Khúc mở màn cuộc nội chiến 9 năm.

cuộc chiến tranh lan ra phía Bắc, từ thành phố hà nội vang lên Lời lôi kéo thiêng liêng:

Ta mong muốn hòa bình, buộc phải ta nhượng bộ,

Ta nhượng bộ rồi địch lại lấn thêm,

vì chúng mong muốn cướp việt nam lần nữa,

cấp thiết sống quỳ ta quyết đứng lên".

các câu thơ đề cập lời chưng năm xưa: “Chúng ta thà quyết tử tất cả, chứ một mực không chịu đựng mất nước, một mực không chịu đựng làm nô lệ”.

hơn sáu chục ngày đêm, thủ đô hà nội chìm trong ngày tiết lửa với tinh thần chiến đấu ngoan cường:

"Mỗi góc phố đã trở thành ụ pháo,

Mỗi con phố thành mặt đường máu hy sinh".

dẫu vậy rồi vì nhu yếu chiến lược, đoàn quân tp. Hà nội phải tạm rời thành phố ra đi:

"Bỏ lại sau sườn lưng những phố phường nham nhở,

Khóc lặng lẽ trong ánh đạn hỏa châu cùng với nỗi niềm sâu kín

Ta lưu giữ nhiều

ghi nhớ lắm, hà thành ơi!"

tự buổi ấy, định kỳ sử khắc ghi tiếp nối phần đông chiến công từ bỏ Sông Lô, biên thuỳ đến Nghĩa Lộ, Hòa Bình… với cuối cùng, chiến dịch Điện Biên. Người sáng tác dành những trang mang đến chiến dịch vĩ đại này, từ bỏ buổi:

"Bộ bao gồm trị họp bàn trong lán trúc"

cho lúc:

"Bác tin cẩn giao cho Anh trọng trách,

Quyết lần này đề nghị thắng trận Điện Biên".

Lãnh trọn trọng trách Bác giao, trường đoản cú nơi biên cương Đại tướng tá Võ Nguyên gần cạnh ngày đêm suy tư về trận đánh, sau cuối đi đến:

"Một đưa ra quyết định khó khăn đầy nước mắt,

Kéo pháo vào rồi, ni lại kéo pháo ra,

Chuyển chiến lược đánh cấp tốc thành tiến chắc"

nhằm sau 55 sớm hôm khói lửa đạn bom, giành được chiến thắng cuối cùng:

"Cuộc loạn lạc 9 năm kết thúc,

Trận Điện Biên chói lọi sử vàng.

Xem thêm: Top 14 Bài Văn Tả Cô Giáo Hay Và Ngắn Gọn, Tả Cô Giáo Lớp 5

Đúng lời hứa hẹn 9 năm về trước,

Hà Nội lúc này ngợp trời trong nắng và nóng mới,

Năm cửa ô phấn khởi đón quân về".

tuy thế cũng trường đoản cú đó, trên Geneva Hiệp định ký chia đôi khu đất nước, hiền khô Lương đau trong từng chuyến đò ngang. Đêm quân lính vẫn chìm trong nửa nước. Cố gắng là cuộc ngôi trường chinh lại thông suốt hai mươi năm, lại đầy đủ đoàn quân ra trận, bao địa danh lần lượt lấn sân vào lịch sử:

"Hết chiến thắng Bàu Bàng, Ấp Bắc,

Lại Tà Cơn, Lũng Cú, Khe Sanh".

Đòn Mậu Thân buộc đối phương ngồi vào bàn đàm phán. Cuộc đấu trí “đánh và đàm” được người sáng tác thuật lại vô cùng tài tình:

"Trong mỗi chiếc bắt tay có cả lời dọa nạt,

Ta vẫn hiên ngang đáp lại đều nụ cười.

Thủ đô kiên trì đối đầu với B52:

12 đêm ngày Điện Biên tủ trên không,

hà thành đứng trên rứa ngàn năm vẫn vững"

buộc kẻ thù phải ký kết Hiệp định Paris sau nhiều năm tháng giằng dai, tráo trở. Quân Mỹ ra đi, quân ngụy làm việc lại hoảng hốt, hoang mang:

"Không bỏ qua thời cơ ta xốc tới,

Vùng núi, nông làng mạc giăng chũm trận diệt thù".

Lại những địa danh đi thuộc chiến dịch: Buôn Mê Thuột, Plây Cu, Kontum, Huế, Đà Nẵng mang đến đến:

"Ngày bây giờ là cuộc chiến cuối cùng,

trận chiến làm sững sờ nước Mỹ,

Đất nước tưng bừng vào Đại chiến hạ Mùa Xuân".

*

cha mươi năm chiến tranh, từng mẫu thơ đưa tín đồ đọc trở về phần đông ngày gian truân đầy sôi động, đầy khí thế:

"Để cầm cố súng bước vào trận đánh,

Chỉ biết tấn công không lùi lại bao giờ".

Một cầm hệ khí phách hiên ngang không lo hy sinh, lãnh trách nhiệm:

"Bốn ngàn năm lịch sử hào hùng đang chờ".

Chính tinh thần đó đang nhân lên sức khỏe bội phần nằm trong cuộc chiến, đang viết lên đa số trang sử huy hoàng của dân tộc.

tuy thế mặt khác, chiến tranh không phải là tranh ảnh thêu muôn màu sắc sặc sỡ mà còn có chia ly, mất mát, đau thương. đơn vị thơ ko lảng tránh, đầy đủ dòng thơ bước vào góc tạ thế của trọng điểm hồn, rất thực, hết sức đời.Nỗi đau của chiến tranh:

"Chẳng có chỗ nào trên trái đất,

cái họ nào cũng phải bao gồm khăn tang.

Cũng lại thắc mắc có nơi nào trên trái khu đất mà:

trong những căn nhà đều sở hữu màu áo lính,

trong mỗi góc phố đều phải có người ra trận,

trong những căn buồng đều có cuộc phân tách ly".

vào cuộc chia ly ấy, những cô gái đến tuổi rước chồng lặng lẽ gửi vào giọt lệ câu hỏi:

"Anh đi rồi liệu có về không?"

Ôi, câu hỏi không nói được thành lời nhưng mà trăn trở, dằn lặt vặt ngày đêm trong tâm hồn bao cô nàng trẻ. Nỗi niềm của bạn chinh phụ được gởi gấm vào dáng thơ hình chữ S - tổ quốc Việt Nam, tạo xúc rượu cồn khôn cùng. Cũng câu hỏi đó, bao chị em đau đáu trông chờ, ngày qua ngày, đêm qua đêm lắng tai tiếng súng, trông mong thư nhỏ từ nơi chiến tuyến.Nhưng than ôi, nhiều lúc lại là thư báo tử:

"Trong từng chiều đều phải sở hữu người chị em khóc,

hay tin con chết trận chẳng trở về".

Như giờ sét ngang tai, chị em gắng gượng gập giấu trong lòng những làn nước mắt yêu thương con.

loại giá của chiến tranh day chấm dứt kéo lâu năm như một lốt thương sâu trong tâm người, trong cuộc sống. Sự thực đó rất cần cho lớp trẻ nắm rõ để sẵn sàng đối mặt trong cuộc chiến tranh vày biển đảo hôm nay:

"Ý thức với biển khơi Đông từ bỏ thuở ấy,

Đã ngấm vào từng ngọn núi, cỏ cây,

cùng nhịp đâp trái tim bao nắm hệ,

Hoàng Sa, trường Sa sóng nước trời mây với lời nguyền

thiết yếu để quân thù chiếm mất,

mặc dù một chút màu xanh da trời lơ lửng ngang trời.

ko để bọn chúng giẫm lên từng phân tử cát,

Dẫu còn non lúc mới sinh phôi".

Xem thêm: Truyện Tố Nữ Kinh Là Gì? Ranh Giới Giữa Nghệ Thuật Và Dục Vọng

*

Xin tạm dừng nơi đây với vài nét suy ngẫm. Từ định kỳ sử, tác giả viết thành thơ. Những thầy cô dạy dỗ sử, cùng những bài giảng hãy đưa các em đến với lịch sử hào hùng qua đều dòng thơ. Hữu Đạt – nhà văn, nhà thơ đôi khi là công ty ngôn ngữ, công ty giáo – vẫn nêu một ví dụ thành công về sư tích phù hợp giữa văn và sử, đã cho thấy một kênh đi vào lịch sử dân tộc qua thơ bên những bài xích giáo khoa chính thống. Khi đó, trẻ tuổi mà họ trông ngóng sẽ vừa yêu thương Sử lại vừa mê Thơ!

Tháng 12-2015

Bài trình bày trong buổi Tọa đàm đáng nhớ 70 năm Ngày Toàn quốc nội chiến (19.12.1946 – 19.12,2016) tại trường Đại học khoa học xã hội nhân văn – Đại học non sông Hà Nội.

Powered by Froala Editor