Cỏ Non Xanh Rợn Chân Trời

  -  

Trong thơ xưa, ta hay gặp: mây, gió, trăng, hoa… riêng biệt về cỏ hết sức ít đề cập đến. Phố nguyễn trãi có một đôi lần nói tới cỏ: “Hoa thường hay héo cỏ hay tươi”, “Đìa thanh vạc cỏ ươm sen”. Trong Truyện Kiều, Nguyễn Du thực hiện cỏ như 1 phương tiện thẩm mỹ và nghệ thuật hết mức độ hiệu nghiệm. Khi thì đơn vị thơ dùng cỏ để nói đến thân phận nhát mọn: “Rộng yêu quý cỏ nội, hoa hèn”.

Bạn đang xem: Cỏ non xanh rợn chân trời

Khi thì nhà thơ cần sử dụng cỏ để diễn đạt tâm trạng hoang mang: “Buồn trông nội cỏ dầu dầu/ chân mây mặt khu đất một màu xanh da trời xanh”. Lúc thì công ty thơ dùng cỏ nhằm gợi lên cảnh hoang phế: Cỏ lan mặt đất, rêu phong lốt giày... Ngay cả khi vào câu thơ không thể có một chữ cỏ nào, người đọc cũng hình dung thấy cỏ: “Hài văn lần cách dặm xanh/ Một vùng như thể cây quỳnh, cành dao”. Chỉ tính riêng trong tiết phân bua đã tất cả đến 4 lần Nguyễn Du tả cỏ với phần đông gam màu khác nhau.

*
Viếng chiêu mộ Nguyễn Du. Ảnh: Sỹ Ngọ

Hàng năm, vào máu tháng ba, đất trời nóng áp, non mẻ, cây trồng đâm chồi nẩy lộc. Tháng tía cũng là cơ hội “Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh”. Nguyễn Du diễn đạt hết sức nhộn nhịp cái bầu không khí náo nức, thú vui ấy: gần xa nô nức yến anh…/ chiến mã xe như nước, áo xống như nêm (có bản dịch là nen)... Để diễn tả sức sống mạnh mẽ của ngày xuân và trung ương trạng phấn chấn, háo hức của những “tài tử, giai nhân”, nhà thơ đặc tả màu cỏ: “Cỏ non xanh rợn chân trời”. Nhiều bản chép: “Cỏ non xanh tận chân trời”, rất đẹp thì đẹp dẫu vậy tĩnh quá, ko thật phù hợp với phong cảnh “ngựa xe pháo như nước, xống áo như nêm”. “Cỏ non xanh rợn chân trời” trung thực hơn, ngập tràn sức sinh sống hơn.

Điều làm cho tôi không còn sức băn khoăn là vì sao giữa một vùng “cỏ non xanh rợn chân trời” như thế, bên trên mộ cô bé Đạm Tiên lại: “Dầu dầu ngọn cỏ nửa vàng, nửa xanh”? Hay vày mộ Đạm Tiên ko ai âu yếm nên cỏ mọc loang? Một đồng nghiệp của tôi thì trái quyết, đấy là màu mang ý nghĩa tượng trưng vày nhà thơ tưởng tượng ra cho tương xứng với số phận bất hạnh của bạn nằm bên dưới mộ.

Tôi search đọc phiên bản dịch Kim Vân Kiều truyện (Thanh trung khu Tài Nhân) thì chỉ thấy đoạn này đơn vị văn thuật lại những sự bài toán chứ không thể tả cảnh như Nguyễn Du. Màu cỏ trên mộ Đạm Tiên đúng là màu do cụ Nguyễn Tiên Điền tưởng tượng ra. Song, tưởng tượng ở trong nhà thơ bao giờ cũng dựa vào một thực tế nào đó. Quan yếu giữa một vùng “cỏ non xanh rợn chân trời” như thế, chiêu mộ Đạm Tiên lại có riêng một màu sắc cỏ? Nỗi do dự ấy của tớ mãi gần đây mới được giải tỏa. Cực kỳ tình cờ, vào đúng thời điểm “Tà tà nhẵn ngả về tây”, đi ngang qua nghĩa trang thành phố, tôi bất chợt nhìn thấy cỏ trên những ngôi tuyển mộ chỗ vàng, vị trí xanh! Thì ra, đó là hiện tượng lạ phản quang. Ở hầu hết chỗ có ánh nắng chiếu vào, cỏ bao gồm màu vàng. Màu xoàn của cỏ thực ra là color của nắng. Nhà thơ đã dựa vào hiện tượng làm phản quang nhằm tưởng tượng ra màu sắc cỏ trên ngôi mộ bạn xấu số.

Xem thêm: Mua Bán Đất Hiệp Bình Phước Thủ Đức, Bot Protection

Cũng phụ thuộc vào hiện tượng phản nghịch quang nhưng mà Nguyễn Du đã biến đổi thêm một đợt tiếp nhữa màu cỏ trong máu Thanh minh. Đó là khi bóng đang tà. Nghĩa là mặt trời sắp tới lặn, hắt đá quý lên cả một vùng. Khoảng thời hạn từ “Tà tà trơn ngả về tây” mang đến “bóng tà” đủ để cho Kiều nghe vương vãi Quan nói về cuộc sống ngắn ngủi của thanh nữ Đạm Tiên, vừa đủ cho Kiều khấn vái, vừa đủ mang đến Kiều “đặt cỏ trước mồ bước ra”. Trước đôi mắt Kiều bây chừ là “một vùng cỏ áy nhẵn tà”. Theo chú giải của ông Nguyễn Thạch Giang, cỏ áy là màu cỏ “úa vàng” (Truyện Kiều - đơn vị xuất bản Đại học cùng Trung học chuyên nghiệp, 1976).

Thi sĩ Tản Đà cũng có thể có câu thơ rất hay về hiện tượng kỳ lạ phản quang đãng này: “Trời tây ngả láng tà dương/ Càng phơi vẻ ngọc, nét xoàn phôi pha” (Thề non nước). Color cỏ úa đá quý trải trên diện rộng lớn một vùng rất phù hợp với nỗi bi đát man mác của con gái Kiều sau khoản thời gian nghe kể về kiếp hồng nhan bội nghĩa mệnh. Nỗi bi ai thấm đượm cả không gian, lan thanh lịch cây cỏ. Nguyễn Du đã tận dụng hiện tượng bội nghịch quang, thay đổi màu cỏ để miêu tả tâm trạng nhân vật.

Cũng là màu sắc cỏ trong tiết thổ lộ nhưng khi Kim Trọng “Nhớ vị trí kỳ ngộ vội vàng dời chân đi” thì chỉ thấy “Một vùng cỏ mọc xanh rì”! Cỏ hiện thời không xanh rợn chân trời, ko nửa xoàn nửa xanh, không úa vàng mà xanh rì. Màu xanh lá cây rì của cỏ đã che khuất hết. Quý ông Kim quan trọng nào tìm lại được hình bóng người mẫu giữa đồng cỏ xanh lè ấy.

Xem thêm: Bài Soạn Bài Tiếng Anh Lớp 11 Unit 1 Lớp 11: Reading, Giải Bài Tập Sgk Tiếng Anh Lớp 11 Unit 1: Reading

Rõ ràng, Nguyễn Du đã thực hiện cỏ như 1 phương tiện nghệ thuật hết sức màu sắc nhiệm. Cỏ qua ngòi cây bút thiên tài trong phòng thơ chuyển đổi khôn lường. Color cỏ vừa là màu không gian, vừa là màu thời gian, vừa là màu số phận, chổ chính giữa trạng. Các nhà thơ tân tiến sau này còn có những câu thơ khá hay về cỏ như: “Sóng cỏ xanh biếc gợn tới trời” (Hàn mang Tử), “Cỏ ở trên mộ đợi thanh minh” (Nguyễn Bính), “Cỏ bên trời xanh một sắc đẹp Đạm Tiên” (Chế Lan Viên)... đều ảnh hưởng ít vô số phương pháp nói về cỏ hết sức khác biệt của Nguyễn Du .